Smażenie skończone. Co z tłuszczem na patelni?
Niewielką pozostałość oleju z patelni zbierz ręcznikiem papierowym i wyrzuć do odpadów zmieszanych. Większą ilość ostudź i oddaj do punktu zbiórki oleju lub PSZOK-u, który go przyjmuje. Różnica między tłustą powłoką a pełną frytkownicą ma tu znaczenie. W obu przypadkach warto zacząć od tego samego: odsunąć naczynie od ognia i dać mu ostygnąć. A potem wybrać sposób, który pasuje do ilości pozostałego tłuszczu.
Najważniejsze informacje w skrócie
- Cienką warstwę oleju zbierz ręcznikiem papierowym i wyrzuć do odpadów zmieszanych.
- Większą ilość oleju oddaj do punktu zbiórki lub PSZOK-u, który przyjmuje tłuszcze jadalne.
- Przed przelaniem do opakowania pozostaw olej do całkowitego ostygnięcia.
- Olej nie powinien trafiać do zlewu ani toalety.
- Tłuszczu po smażeniu nie wyrzucaj do pojemnika na bioodpady.
- Opakowanie dobierz zgodnie z instrukcją punktu zbiórki.
Z czego składa się olej, że jest aż tak lepki
Olej roślinny składa się przede wszystkim z trójglicerydów. To związki, w których glicerol łączy się z kwasami tłuszczowymi. Ich budowa sprawia, że olej stawia większy opór podczas przepływu niż woda – właśnie ten opór nazywamy lepkością. Nie jest to jednak dokładnie to samo co kleistość zaschniętej plamy na kuchence.
Dlaczego stary osad tak trudno zmyć? Podczas smażenia tłuszcz zmienia się pod wpływem wysokiej temperatury oraz kontaktu z tlenem. Część jego cząsteczek łączy się w większe struktury, a olej staje się bardziej lepki. To tzw. polimeryzacja… Przy długim ogrzewaniu może powstawać warstwa przypominająca żywicę. Sama temperatura też ma znaczenie: gorący olej jest rzadszy, lecz po ostygnięciu znów płynie wolniej.
Dlaczego nie wolno wylewać oleju do zlewu ani toalety?
Olej wylany do odpływu nie znika wraz z wodą. Tłuszcze mogą osadzać się w kanalizacji i łączyć z innymi zanieczyszczeniami. Z czasem narastający osad utrudnia przepływ ścieków, aż rura może się zatkać. Toaleta nie stanowi tu alternatywy dla zlewu – oba odpływy prowadzą do kanalizacji.
A jeśli odkręcisz gorącą wodę i dodasz płyn do naczyń? Taki zabieg nie jest sposobem pozbywania się zużytego oleju. Może przesunąć tłuszcz dalej, ale nie usuwa go z instalacji kanalizacyjnej. Problem zostaje… tyle że poza zasięgiem wzroku. Dlatego przed myciem naczynia warto usunąć z niego możliwie dużo pozostałego tłuszczu, zamiast próbować przepchnąć całą zawartość patelni przez domowy odpływ.
Gdzie wyrzucić niewielką ilość oleju z patelni?
Jeśli na dnie została tylko cienka warstwa tłuszczu, poczekaj, aż patelnia ostygnie. Następnie przetrzyj ją ręcznikiem papierowym, a zużyty ręcznik wyrzuć do pojemnika na odpady zmieszane. Dopiero potem umyj naczynie. Za małą ilość uznaj tutaj pozostałość, którą łatwo wchłonie kawałek papieru. Nie całą szklankę tłuszczu, dla której trzeba zużyć pół rolki… Jeżeli olej można bez trudu zlać z patelni, sensowniej dołączyć go do zbiórki.
Czy zatłuszczony ręcznik należy wrzucić do niebieskiego pojemnika? Nie. Zużyte ręczniki papierowe trafiają do odpadów zmieszanych. Papier służy tu do zebrania resztek, a nie jako opakowanie płynnego odpadu. Nie wlewaj więc oleju luzem do worka na śmieci.
Brązowy pojemnik również odpada. Olej jadalny nie należy do tej frakcji, nawet jeśli powstał z roślin. Roślinne pochodzenie produktu nie przesądza o sposobie wyrzucania go po użyciu.
Gdy w domu zbierasz olej do oddania, możesz zlać do butelki także niewielką porcję z dzisiejszego obiadu. Pozostającą na powierzchni tłustą warstwę zbierzesz papierem. Nie musisz usuwać każdej drobiny tłuszczu przed zwykłym myciem naczynia; celem jest zebranie resztek, które inaczej zostałyby wylane do odpływu.
Gdzie powinno się wyrzucić dużą ilość oleju z patelni lub frytkownicy?
Większą ilość zużytego oleju oddaj do przeznaczonego na niego punktu zbiórki. Może to być PSZOK, czyli Punkt Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych. Inną możliwością jest oznaczony pojemnik na tłuszcze jadalne. Zanim gdziekolwiek pojedziesz, sprawdź informacje swojej gminy i upewnij się, że wybrane miejsce odbiera taki odpad od mieszkańców. Dlaczego warto to sprawdzić? Sam skrót PSZOK nie mówi jeszcze wszystkiego o organizacji odbioru. Potrzebna jest informacja o olejach i tłuszczach jadalnych, a nie wyłącznie o olejach silnikowych.
Olej musi całkowicie ostygnąć. Dopiero wtedy przelej go do szczelnego opakowania dopuszczonego przez odbiorcę. Przy zbiórkach do ulicznych pojemników często wymagana jest plastikowa butelka PET z zakrętką. Szklany słoik może być tam zabroniony, ponieważ po wrzuceniu łatwo go rozbić.
Nie wlewaj zawartości butelki bezpośrednio do pojemnika, jeśli instrukcja nakazuje wrzucenie jej w zamkniętym opakowaniu. Automaty do zbiórki też mogą wymagać własnych butelek… Najpierw przeczytaj oznaczenia urządzenia. Sposób zbiórki decyduje o opakowaniu, dlatego jeden uniwersalny przepis dla wszystkich punktów łatwo prowadzi do pomyłki.
Do zbieranego tłuszczu nie dolewaj wody ani płynu do naczyń. Nie mieszaj go też z olejem silnikowym. Większe resztki jedzenia oddziel przed przelaniem, zgodnie z instrukcją odbiorcy. Zewnętrzna powierzchnia butelki powinna pozostać czysta, a zakrętka dobrze dokręcona.
A jeśli najbliższy punkt nie przyjmuje oleju? Zapytaj gminę o dostępny sposób oddania tego odpadu. Nie zakładaj, że pełna butelka automatycznie powinna trafić do żółtego pojemnika tylko dlatego, że jest plastikowa. Zawartość nadal wymaga właściwego zagospodarowania. Podobnie wrzucenie kilku litrów tłuszczu do zwykłego kosza nie zastępuje sprawdzenia lokalnych zasad zbiórki.
Co dzieje się z olejem oddanym do zbiórki?
Zebrany olej może stać się surowcem do produkcji biopaliwa. Zanim zostanie przetworzony, trzeba usunąć z niego zanieczyszczenia i wodę.
W produkcji biodiesla olej poddaje się reakcji chemicznej nazywanej transestryfikacją. Powstaje paliwo, a produktem ubocznym jest glicerol. Nie należy więc wlewać oleju z kuchennej butelki do baku… Przetworzony biodiesel ma inne właściwości niż surowy tłuszcz. Ostateczne wykorzystanie zebranej partii zależy od technologii zakładu, do którego trafi, oraz od jakości dostarczonego surowca.
Ciekawostki o oleju
Olej ma zastosowania daleko poza kuchnią… Dawniej tłuszcze roślinne służyły m.in. jako paliwo do lamp oświetlających domy.
Nie wszystkie tłuszcze roślinne są płynne w temperaturze pokojowej. Do tej grupy należy również masło kakaowe, mimo że jego konsystencja przypomina raczej twardą kostkę.
Niektóre oleje wykorzystuje się przy produkcji farb. Olej lniany potrafi tworzyć po kontakcie z powietrzem utwardzoną powłokę, dlatego znajduje zastosowanie także przy zabezpieczaniu powierzchni drewna.
Zanim odstawisz patelnię do zlewu
Najłatwiej zadbać o zużyty tłuszcz wtedy, gdy masz już dla niego wyznaczone miejsce. Do butelki na zużyty olej możesz dokładać kolejne ostudzone porcje. Przy cienkiej warstwie na patelni wystarczy zebranie resztek papierem… Warto ustalić domowy zwyczaj, zanim znów zaczniesz smażyć. Dzięki temu późniejsze sprzątanie nie kończy się odruchem wylania wszystkiego do odpływu, a większa ilość oleju ma szansę posłużyć jako surowiec.
Olej po smażeniu – pytania i odpowiedzi
Gdzie wyrzucić resztkę oleju z patelni?
Po ostygnięciu zbierz cienką warstwę tłuszczu ręcznikiem papierowym. Zużyty ręcznik wyrzuć do odpadów zmieszanych.
Gdzie oddać olej z frytkownicy?
Oddaj go do punktu zbiórki oleju spożywczego albo PSZOK-u, który przyjmuje taki odpad od mieszkańców.
Czy olej po smażeniu można wylać do toalety?
Nie, ponieważ tłuszcz może osadzać się w kanalizacji i przyczyniać do powstawania zatorów.
Czy olej roślinny można wyrzucić do bioodpadów?
Nie, olej jadalny nie należy do odpadów przeznaczonych do brązowego pojemnika. Jego roślinne pochodzenie nie zmienia zasad segregacji.
Czy zużyty olej można oddać w szklanym słoiku?
Zależy to od zasad odbiorcy. Pojemniki wymagające butelek PET nie są przeznaczone na szkło, które może się rozbić.
Czy każdy PSZOK przyjmuje zużyty olej spożywczy?
Przed wyjazdem sprawdź zasady swojego punktu, zwracając uwagę na zapis dotyczący olejów i tłuszczów jadalnych.
Co powstaje ze zużytego oleju po smażeniu?
Odpowiednio przygotowany olej może posłużyć do produkcji biodiesla. Wykorzystanie konkretnej partii zależy od zakładu oraz jakości surowca.
Źródła:
- Co zrobić z opakowaniami, https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DwPcivvKX
- Zasady segregowania odpadów komunalnych, https://www.gov.pl/web/klimat/zasady-segregowania-odpadow-komunalnych
- Segregacja olejów jadalnych – Gmina Hażlach, https://samorzad.gov.pl/web/gmina-hazlach/segregacja-olejow-jadalnych
- Vegetable oil – Wikipedia, https://en.wikipedia.org/wiki/Vegetable_oil
- Chemistry of Deep-Fat Frying Oils, https://ift.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1750-3841.2007.00352.x
- Appendix 9 – FOG best practice – Water UK, https://www.water.org.uk/sites/default/files/2023-09/Foodservice_Fat_Oil_Grease_0.pdf
- Fuel Production, https://biodiesel.ku.edu/production
Zajrzyj też do innych artykułów o rozsądnym gospodarowaniu zasobami:
