Jak dieta wpływa na rozwój demencji

Choroby neurodegeneracyjne, jakimi są Alzheimer, Parkinson czy demencja, mimo rozwijającej się medycyny, są dużym problemem, tudzież wyzwaniem i to na całym świecie. Mówi się, że medycyna idzie do przodu. Owszem, tak się dzieje, jednak niestety przez to, że ludzie prowadzą zły styl życia, źle się odżywiają, ciężko uniknąć pewnych chorób. To nierzadko nasz „wybór”. Dodatkowo, niektóre metody leczenia nadal nie są odkryte i lekarze ciągle muszą próbować, jak sobie z nimi radzić. Starzenie się społeczeństwa w Europie sprawia, że coraz więcej osób cierpi na wyżej wspomniane przypadki. Nadal w pełni nie znaleziono skutecznego lekarstwa. Chociaż geny czy środowisko też mają bardzo duże znaczenie, to jednak od nas samych zależy, czy dotkną nas pewne przypadłości, czy też nie [1].

Lekarze zazwyczaj skupiają się na łagodzeniu objawów – dotyczy to wielu chorób. Dlatego też demencja jest bardzo trudna do leczenia. Tylko w około 1/3 przypadków można wskazać czynniki ryzyka, na które faktycznie mamy wpływ, w tym dietę. Szczególnie niebezpieczna jest tzw. dieta zachodnia [2]. Zawiera ona bardzo dużo tłuszczów nasyconych i niestety cukrów prostych, czyli uwielbianych przez wielu słodyczy. Z tego powodu coraz częściej mówi się, aby dbać o swoje nawyki żywieniowe i dzięki temu zachować zdrowie na dłużej.

Dieta MIND

Dieta, zdrowa dieta, może bardzo pomóc w tym, aby nie zachorować na choroby neurodegeneracyjne. I tutaj dobrym rozwiązaniem jest dieta MIND. Łączy w sobie żywność śródziemnomorską i dietę DASH. Stosuje się ją, aby zmniejszyć ciśnienie krwi i zapobiec nadciśnieniu. Należy jeść dużo warzyw, owoców, pełnoziarnistych produktów zbożowych, chude białko. Unikać natomiast trzeba soli, tłuszczów nasyconych oraz, co oczywiste, przetworzonej żywności, która bardzo źle wpływa na układ krążenia [3].

Z kolei dieta MIND skupia się na jedzeniu produktów roślinnych, jak warzywa liściaste, owoce czy zdrowe tłuszcze roślinne. Podstawą są owe warzywa i owoce, ale też mp. oliwa z oliwek czy awokado. Produkty te dostarczają niezbędnych witamin, minerałów, przeciwutleniaczy. To wspiera działanie mózgu i sprawia, że prawdopodobieństwo na choroby Alzheimera i demencji jest zdecydowanie niższe.

Badania wykazały, że stosowanie tej diety może zmniejszyć ryzyko tych chorób nawet o 50%! Oczywiście jeśli przestrzega się jej zasad ściśle. Natomiast o około 35%, jeśli stosuje się ją w dość umiarkowanym stopniu [4]. Dieta MIND została uznana za jeden z najzdrowszych modeli żywieniowych na świecie. To już o czymś świadczy. Oznacza także, że nie tylko wpływa na to, jak długo będziemy żyć, ale i na stan psychiczny, który pomaga zniwelować depresję i lęki.

Osoby, które trzymają się jej, wykazują lepszą pamięć, koncentrację. Naturalnie inaczej jest w przypadku ludzi, którzy nie dbają o swoje nawyki żywieniowe. To śmiało dowodzi, że jedzenie ma bardzo duży wpływ na ochronę mózgu i poprawę jakości życia, przede wszystkim w starszym wieku.

Składniki odżywcze istotne w prewencji chorób neurodegeneracyjnych

Witaminy są podstawą w diecie, która ma zapobiegać demencji. Szczególnie ważne są witaminy A, D, C, B6 i B12. Jeżeli ich brakuje, nasze zdolności poznawcze są słabsze, a dotyczy to przede wszystkim osób starszych, bo to oni są bardziej narażeni. Dlaczego te witaminy są tak pomocne? Pomagają chronić komórki nerwowe i spowalniają proces starzenia się mózgu, a jego dobra kondycja jest ogromnie istotna. Sięgajmy więc po jagody, zielone warzywa liściaste, ponieważ mają dużo witamin, które pomagają umysłowi lepiej działać. Choć nie wszyscy za nimi przepadają, oliwki, które są częścią diety MIND, zawierają składniki bioaktywne, czyli kwasy oleinowe i związki fenolowe. Te mają działanie ochronne w chorobach neurodegeneracyjnych [5]. Nie same oliwki, ale też oliwa z oliwek może bardzo pomóc. To świetny zamiennik zwykłego oleju, a ponadto chroni przed stanami zapalnymi. Zdrowe, pożyteczne i smaczne.

Kwasy tłuszczowe omega-3 w diecie

Jednym z ważnych składników najzdrowszej diety świata są kwasy tłuszczowe omega-3. Dzięki nim nie dopadną nas stany zapalne, a nasze neurony zachowają się w dobrej formie. Ryby, jak makrela, łosoś, pstrąg, ale i oleje roślinne, w tym olej z nasion wiesiołka, są bogate w te zdrowe tłuszcze i witaminy z grupy B, jak i witaminę D. Poprawiają krążenie krwi w mózgu i wpływają prawidłowo na rozwój. Osoby z chorobami neurologicznymi powinny być szczególnie wrażliwe na to, by jak najczęściej sięgać po omega-3. Nie tylko mózg jest utrzymany w dobrej formie, ale i układ sercowo-naczyniowy. Tak działa ten wyjątkowy kwas. Dlatego warto włączyć do diety takie produkty jak ryby czy oleje roślinne [6].

Co więcej, kwasy omega-3 wpływają na poprawę pamięci i koncentracji. Przez ich działanie ochronne na mózg, osoby, które regularnie włączają te składniki do swojej diety, mogą odczuwać poprawę ogólnego samopoczucia. Już to będzie pomocne. Kiedy tylko widzimy, że coś zaczyna się zmieniać w naszym nastroju, formie, dodaje to nadziei i sprawia, że widzimy sens z zmianie nawyków. 

Suplementacja w prewencji chorób neurodegeneracyjnych

Tak naprawdę podstawą naszego zdrowia jest właściwie zbilansowana dieta, mowa tu o witaminach, minerałach, białkach, tłuszczach i węglowodanach. Nie musimy sobie odmawiać pewnych przyjemności od czasu do czasu. Wszystko zależy jednak od proporcji. Aby nasz układ nerwowy mógł dobrze funkcjonować, te proporcje muszą być zachowane. Chociaż nie ma jednoznacznych wskazań dotyczących stosowania suplementów w przypadku chorób neurodegeneracyjnych, wielu pacjentów zmaga się z niedoborami pokarmowymi. Te niedobory mogą wynikać na przykład z braku apetytu albo omijania posiłków z racji złej pamięci, bo i takie przypadki się zdarzają. Czasem jednak problem tkwi w schorzeniach układu pokarmowego, a nawet trudnościach w połykaniu, czyli dysfagią [7].

To, jak pacjent będzie się odżywiał na co dzień, wpłynie na przebieg tej choroby. Dobrze jest, jeśli w pobliżu znajduje się osoba, która będzie dbała o chorego – takie wsparcie jest bardzo pomocne i pod kątem zdrowia psychicznego, jak i fizycznego, w przypadku Alzheimera, demencji czy Parkinsona. Oprócz samych witamin i minerałów warto uwzględnić substancje roślinne, jak jagody, zielone warzywa liściaste, oliwa z oliwek czy grzyby. Przykładem takich substancji są polifenole, które działają ochronnie i wspomagająco w funkcjach poznawczych [8]. Te natomiast pozwalają nam myśleć, zapamiętywać, rozwiązywać problemy i podejmować decyzje. Bez tych umiejętności i wydawałoby się podstawowych, bardzo ciężko odnaleźć się w dzisiejszym świecie.

Kannabinoidy w prewencji chorób neurodegeneracyjnych

Chociaż stanowi to nadal kontrowersje, CBD, czyli kannabidiol, to naturalny składnik roślin konopi, który ma coraz więcej zwolenników. Działa podobnie do substancji produkowanych przez nasz organizm i pomaga utrzymać wewnętrzną równowagę. CBD ma właściwości przeciwzapalne, przeciwlękowe i ochronne w przypadku komórek nerwowych [9].

Badania pokazały, że może śmiało wspomagać leczenie Alzheimera, Parkinsona, demencji i innych chorób neurologicznych, ze względu na to, że regenerują nerwy i poprawiają działanie neuroprzekaźników. Co bardzo ważne, łagodzą również depresję i lęki, które niestety są częstym towarzyszem osób z takimi wyzwaniami zdrowotnymi. Chociaż wyniki są naprawdę obiecujące, nadal potrzebne są dodatkowe badania, by poznać, jak CBD działa w takich schorzeniach. W przyszłości może to być obiecująca terapia wspomagająca leczenie i poprawiająca jakość życia pacjentów, a ono jest naprawdę niełatwe. Na szczęście CBD nie jest uzależniające, co sprawia, że bezpiecznie można z tego korzystać, dodatkowo ciesząc się dobrymi wynikami [10].

Dzięki diecie możemy zapobiec wielu, naprawdę wielu chorobom. Zdrowe odżywianie pomaga nam spowolnić choroby neurodegeneracyjne, które utrudniają nie tylko nam funkcjonowanie, ale też naszym bliskim, tym bardziej że w pewnym momencie stają się naszą jedyną opoką. Jak najbardziej, środowisko, geny, styl życia – wszystko na siebie oddziałuje, jednak dieta też ma wielkie znaczenie. Dlatego lekarze powinni podejść do tego holistycznie. Również my potrzebujemy takiej świadomości, by jak najwcześniej i jak najszybciej móc dbać o swoje zdrowie. Właściwie zbilansowana dieta, suplementacja, a także farmakologia stanowią cenne wsparcie i na to trzeba zwracać ogromną uwagę, jeżeli chcemy cieszyć się zdrowiem jak najdłużej. Pomyślmy o tym wcześniej, zanim będzie za późno.

Natalia Tatarczuch
Socjolog&Coach

Zapraszamy także do przeczytania innych artykułów:

• Jak poprawić pamięć i koncentrację? Sprawdzone metody
• Co jeść i czego nie jeść przy anemii i niedoborze żelaza
• Lasoterapia,terapia lasem i kąpiel leśna – o czym mowa i dlaczego warto spróbować?
• Domowe sposoby na pocenie się – co robić, żeby w każdych okolicznościach czuć się świeżo?

Przypisy

1. M. V. Moreno-Arribas, Relationship between wine consumption, diet and microbiome modulation in Alzheimer’s disease, Nutrients. MDPI AG, 2020, s. 1-28.
2. Alzheimer’s Association, 2020 Facts and Figures Report, Alzheimer’s Association, https://www.alz.org/alzheimers-dementia/facts-figures
3. L. Cherian, Mediterranean-Dash Intervention for Neurodegenerative Delay (MIND) Diet Slows Cognitive Decline After Stroke, The journal of prevention of Alzheimer’s disease, 2019, 6(4), s. 267-273.
4. M. C. Morris, MIND diet associated with reduced incidence of Alzheimer’s disease, Alzheimer’s and Dementia, 2015, 11(9), s. 1007-1014.
5. A. Mielech, Vitamins in Alzheimer’s Disease – Review of the Latest Reports, Nutrients, 2020, 12(11), s. 34-58.
6. J. Chłopicka, Czy dieta i suplementy mogą wspomóc pracę mózgu?, Wszechświat, 2020, 121 (01-03).
7. K. Antczak-Domagała, Stan odżywienia oraz sposoby jego oceny u osób w podeszłym wieku i u chorych otępiałych, Psychiatria i Psychologia Kliniczna, 2013, 13 (4), s. 271-277.
8. S. Budrewicz, Zaburzenia połykania w chorobach układu nerwowego-diagnostyka i leczenie, Varia Medica, 2018, 2(2), s. 135-140.
9. G. Watt, T. Karl, In vivo evidence for therapeutic properties of cannabidiol (CBD) for alzheimer’s disease, Frontiers in Pharmacology, 2017, Frontiers Research Foundation.
10. R. Cooray, V. Gupta, C. Suphioglu, Current Aspects of the Endocannabinoid System and Targeted THC and CBD Phytocannabinoids as Potential Therapeutics for Parkinson’s and Alzheimer’s Diseases: a Review, Molecular Neurobiology, Springer, 2020, s. 4878-4890.